කීර්ති  ශ්‍රී  රාජසිංහ  රජුගෙන් හාරිස්පත්තුවට ලැබුණු අපුරු දායාදය .

යාපහුව,  දඹදෙණිය,  කුරුණෑගල  යන  අතීත  රාජධානි  තුනටම  අයත්  වූ  කුරුණෑගල  දිස්ත්‍රික්කයට  අයත්  දළුපොතගම  පුරාණ  පොත්ගුල්  රජමහා  විහාරය  මහනුවර  යුගයට  අයත්  නටඹුන්  පිහිටා  ඇති  පුදබිමකි.  මෙය  මහනුවර  රජ  පෙළපතේ  දායකත්වයෙන්  ඉදිවූවක් බවත්  දළුපොතගම  පුරාණ  පොත්ගුල්  විහාර  ලිපියේ සදහන් වන පරිදි මෙම විහාරස්ථානය සහ මෙම  පොත්ගුල්  විහාරය  මහනුවර  යුගයේ  කීර්ති  ශ්‍රී  රාජසිංහ  රජ  සමයේ  ඉදිකරන  ලද  විහාරස්ථානයක්  ලෙස  සැලකේ.

ඒ අනුව මෙම  විහාරය  කීර්ති  ශ්‍රී  රාජසිංහ  රාජ  සමයේ  දී  එනම්  ක්‍රි .ව  1780  වැනි  කාල වකවානුව  තුළදී  ඉදිවන්නට  ඇති  බව  සැලකෙන  අතර  එය  සනාථ  කිරීමට  මෙම  විහාරය  තුළ  ඇඳ  ඇති  බිතු  සිතුවම්  සාක්ෂි  දරයි.  තවද  මෙහි  අලංකාර ගෘහ  නිර්මාණ  ශිල්පය  ද  මහනුවර  යුගයට ඥාාතීත්වය හිමිකම් කියන අතර  කීර්ති  ශ්‍රී  රාජසිංහ  රජතුමාගේ අණානු භාවය මත  “පල්ලෙවාසල  මහ  මුදලි”  නමැති  ප්‍රාදේශිය  පාලකයා  යටතේ  මෙම  විහාරය  ඉදිකර නිමවා  ඇත-  මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ හෙළ උරුමයක් ලෙසට හදුනාගත හැකි අතර මෙය තාමත් ප්‍රසිද්ධියට පාත්‍රවිි නොමැත . පැරණි පුස්තක රාශියකට උරුමකම් කියන මෙම විහාරයහි  පුස්කොළ  පොත්  රාශියක්  ඒකරාශී  කර  තිබූ  පොත්  ගුලක් බවත් දැනට එම පුස්තක වලින් කිහිපයක් ශේෂව පවතින බව නෙතට කදුලක් ගෙන දේ.

මේ  අයුරින්  රචනා  කරන  ලද  ධර්ම  ග්‍රන්ථ  රාශියක්  මෙම  පොත්ගුලේ  දැකගත  හැකි  වන  අතර  ඒවා  බොහොමයක්  පුස්කොළ  පොත්ය.  මෙම  පොත්ගුල්  විහාරයේ  පෙර වැඩ  හිදි විහාරාධිපති  පූජ්‍ය  කිරින්දව  සුමංගල  හිමියන්  වදාරන  පරිදි  මෙම  පොත්ගුල  තුළ  පුස්කොළ  පොත්  වර්ග  කිහිපයක්ම  මෙන්ම  විවිධ  අංශ  යටතේ  රචනා  වූ  පුස්කොළ  පොත්  කිහිපයක්ම  තැන්පත්කර ඇති බවත්,  ප්‍රකාශ කරීමට නොහැකි  දුර්ලභ පුස්තක රාශියක් ඇතිබවත් එම පොත් ප්‍රකාශ කිරීමට නොහැකි බව උන්නානසේ වඩිදුරටත් වදාලන්නට විය. ඒ  අනුව,

 සූත්‍ර  ග්‍රන්ථ

 සංයුක්ත  හා  දීග  ආදී  නිකාය  ග්‍රන්ථ

 බ්‍රහ්මජාල  සූත්‍ර

 රිදී  පත්තිරු  සහිත  සූත්‍ර  ග්‍රන්ථ

මෙම  පොත්ගුල  තුළ  මේවනවිටත් තැන්පත්  කර තිබෙන අතර  මින්  සංරක්ෂිත  වටිනාකමකින්  යුත්  පුස්කොළ  පොත්  දෙසිය  අසූ  තුනක්  පමණ  මෙහි  පවතී.  තවද,  මෙම  පොත්ගුල  ආරක්ෂා  කරනු  ලබන  ආරක්ෂක  නාගයෙක්ද  පොත්ගුල  ආශ්‍රිතව  වාසය  කරන  බව  ප්‍රදේශයේ  ජනතාවගේ  විශ්වාසයයි.

මෙම විහාරස්තානය පිහිටා තිබෙන දළුපොතගම  ග්‍රාමයේ  නාමය පට බැඳීම සඳහා ද  පාදක  වී  ඇත්තේ මෙම  පොත්  ගුල්  විහාරය  තුළ  තිබූ  පුස්කොළ  පොතක්  බව  විහාරධිපති වහන්සේගේ හා දළුපොතගම  ග්‍රාමවාසීන්ගේ එවක සිට පැවත එන මතයක් බවත් එම සාක්ෂි ඔප්පු කිරීමට දැනට මෙම පංසලහි ශේෂව ඇති පුරා වස්තු හිමිකම් කියා ඇත.  රාජසිංහ  රජු  විසින්  මෙම  විහාරයට  පූජා  කළ  මෙම  පුස්කොළ පොතෙහි  පිට  කවරය  ඇත්  දළින්  නිමවූවකි. පුරාණ  පොත්ගුල් විහාර  ලිපියහි සදහන් වන ආකාරයට “එදා  කීර්ති  ශ්‍රී  රාජසිංහ  රජතුමා  ඇත්දළවලින්  පන්සිය  පනස්  ජාතකය  කරවා  පුරාණ  පොත්ගුල්  රජමහා  විහාරයට  පූජා  කරන  ලදි.  එතැන්  පටන්  මේ  ගම  “දළපොත”  නම්  විය.  කාලයාගේ  ඇවෑමෙන්  දළුපොත  දළුපොතගම  නමින්  ව්‍යවහාර  විය.” මෙම  පුස්කොළ  පොත  වර්තමානය  වන  විට  විහාරයේ  නොමැති  බවත්  එය  සොරකම්  කර  ඇති  බවත්  හිටපු  විහාරාධිපති  හකුරු  කුඹුරේ  සුමනසිරි  හිමි විසින් පුරාණ  පොත්ගුල්  විහාර  ලිපියහි සදහන් කර ඇත . මහනුවර  යුගයට  අයත්  මෙම  පොත්ගුල්  විහාරය  තුළ  පිහිටා  ඇති  සුවිශේෂිම  ඉදිකිරීමක්  ලෙස  පොහොය  ගෙය  දැක්විය  හැක.  මෙම  පොහොය  ගෙය  තුළ  ඉතා  වටිනා  කලා  ශිල්ප  රැසක්  අන්තර්ගතවී  ඇති  අතර  මෙහි  පිහිටි  චිත්‍ර  ඉතා  වැදගත්  වේ.  එම  සිතුවම්  තුළ  මහනුවර  යුගයේ  කලාකරුවන්ගේ  චිත්‍ර  කලාවේ  එන  සියලු  ලක්ෂණ  අන්තර්ගතවී  ඇති අතර වර්තමාන  විහාර  භූමිය තුළ  ද  සමාන උසින් යුත් ගල්  කණු  පිහිටා  ඇත. විහාර  පොහොය  ගෙය  තුළ  බිත්ති  තුනෙහි  තීරු  තුනක්  ලෙසට  චිත්‍ර  ඇඳ ඇති අතර .

01-   ඉහළ  තීරුව -  සත්  සතිය  හා  සූවිසි  විවරණය.

02-   මැද තීරුව - සොළොස්මස්ථාන / දේවතා  රූප.

03-   පහළ තීරුව - මහා අභිනිෂ්ක්‍රමණය  හා  බුද්ධ චරිතයේ  විවිධ අවස්ථා / වෙස්සන්තර  ජාතකය

යනාදී ඉතාමත්ම පැරණි චිත්‍රයන් හදුනාගත හැකිය. මෙම  විහාර  චිත්‍ර  මහනුවර  දළදා  මාළිගාවේ  චිත්‍ර  වලට  සමාන  බව  හිටපු  විහාරාධිපති  හිමියන්  පවසා  ඇති අතර මෙම  චිත්‍ර  අධ්‍යනය  කරනු  ලබන  ඕනෑම  අයෙකු  හටද  එය  ලෙහෙසියෙන්ම  අවබෝධ  කරගත  හැකි බව නොඅනුමානය.  මෙම  පොහොය  ගෙය  මෑත  කාලීනව  පුරා  විද්‍යා  දෙපාර්තමේන්තුව  යටතේ  සංරක්ෂණය  වී  ඇති බවත් හේවිසි  මණ්ඩපය  මෙහි  දක්නට  ඇති  තවත්  සුවිශේෂි  අංගයකි.  විහාර  ගෙය  හා  පොහොය  ගෙය  අතර  මෙය  පිහිටා  ඇති  අතර  ශබ්ද  පූජා  යනාදිය  පැවැත්වීමට  මෙය  භාවිතා  කරඇති බව විහාරාධීපති වහන්සේ වැඩි දුරටත් සඳහන් කරන්නට විය. විශාල  බුදු  පිළිම  තුනක්  චෛත්‍ය  ගර්භය  තුළ  වැඩ  වාසය  කරයි.  වර්තමාන  විහාර  ගෙය  වර්ෂ  1974  ඉදිකර  ඇති බවත්   කනෝගොම  රතනපාල  නම්  හිමිනමක්  මෙම  කාලය  තුළ  විහාරාධිපතිව  වැඩ  සිටි බවත් විහාර  ගෙය  තුළ  ඇඳ  ඇති  සිතුවම්  ඉතා  විශේෂිත  ආරකින්  යුතුව  නිමකරවා  ඇති බවත් සඳහන් කළ අතර මෙය සිංහල අතිත රජ දවස මෙන්ම බෞද්ධ ශාසනයේ යටි ගියාව හදුනා ගැනීමට ඇති කදිම සාක්ෂියක් බවත් මෙහි විහාරාධිපති හා ප්‍රදේශවාසීනිගේ මතයක් බවට සාක්ෂි සහිතව ඔප්පුවී හමාරය. කෙසේවුත් මෙම ග්‍රාමවාසීන් පවසන ආකාරයට මෙම ඓතිහාසික උරුමයන් මේ වන විටත් වියපත් වෙමින් පවතින අතර නැවත ප්‍රතිසංස්කරනය කර අනාගත පරම්පරාවට ලබා දියයුතු බවය. වර්තමානයේ වැලිවිටියේ පඤ්ඤාසාර හිමි හා මුදුනේ  සුමේධ හිමි මෙම පොත්ගුල් විහාරයේ භාරකාරාධීව කටයුතු කරනු ලැබේ.

                                          සටහන - ප්‍රමොද් මධුරංග ppm.premarathna@gmail.com